Odmetnik Džozi Vels (The Outlaw Josey Wales) 1976

Žanr: akcija/ vestern/ drama

Trajanje: 135 min.

Sedamdesete godine prošloga vijeka, donijele su velike promjene i razvoje na polju sedme umjetnosti. Sa tim došlo je i do razvoja gotovo svih žanrova u kojima su se pronalazili i prikazivali različiti pravci djelovanja što je pojedincima kroz uloge davalo popularnost a filmskim stvaraocima određenu pažnju. Od toga nije bio izuzet ni vestern. Pojedinci su kroz taj žanr koji je doživio komercijalne uspjehe i izvan granica SAD-a i promovisao kulturu jedne nacije, ipak odlučili da budu inovativni i da donesu neku drugu perspektivu. Na taj način otišli su od standardnih klišea a sve to poprimilo je simpatije publike prema određenim glumcima i režiserima. Jedan čovjek koji je to uspio da spoji kroz ’’one man’’ sistem bio je i Klint Istvud. Baš kroz svoj režiserski ali i samo iskustvo koje je stekao kroz uloge u špageti vesternima, uspio je da na tom polju ostavi trag i donese drugačiji pogled na vestern a sve zahvaljujući filmu ’’Odmetnih Džozi Vels’’. Inače kao što je već spomenuto režiju na ovom filmu preuzeo je Klint Istvud koji u filmu glumi i glavnu ulogu. Scenario za film po romanu Odlazak u Teksas autora Foresta Kartera. Ostale ulogu u filmu su: Sondra Lok, Čif Dan Džorž, Bil Makini, Džon Vernon.

Film prati mirnog farmera Džozija Velsa koji živi i radi u Misuriju tokom Američkog građanskog rata te na sve načine pokušava sačuvati porodicu od sukoba. Jednog dana paravojna grupa koja podržava Uniju ’’Redlegs’’ napada i spaljuje njegovo imanje i ubija njegovu porodicu. Željan osvete Vels se pridružuje protivničkoj paravojnog grupi koja podržava Konfederaciju a koju predvodi Bil Anderson. Pri kraju rata, njegovi saborci gerilci pokušaju se predati, ali ih pobiju Redlegsi koji postaju dio vojske. Vels, koji se odbio predati, počinje bježati od sjevernjačkih snaga i lovaca na glave, a u isto vrijeme traži osvetu i šansu za novi početak u Teksasu.

Po pitanju ovog filmskog ostvarenja, riječ je jednoj brutalnoj priči borbe dobra i zla u kojoj čovjek pokušava ostaviti svoju prošlost i izgraditi bolju budućnost. Iako je sam film imao takvu poruku kroz dobru fotografiju i scenski prikaz, ipak je pridobio status revizionističkog vesterna što je jedan od glavnih aduta ovog naslova a kojeg su gledaoci najviše primjetili. Zašto je to tako?. Odgovor jednostavno treba pronaći u dotadašnjem prikazu koji je nastajao kroz rad američkih režisera i glumaca tokom prikazivanja vesterna. Jednostavno, Istvudov pravac u ovom naslovu, otišao je malo dalje od klišea koje su postavili Džon Ford i drugi režiseri a to dodatno utemeljili Džon Vejn, Džejm Stjuart, Geri Kuper i slično. Ovim vesternom kojeg neki nazivaju i antivesternom odmetnik je postao pravednik a čuvar reda simbol zla dok je vojnik unije postao zločinac a vojnik konfederacije pravednik za kojeg se traži pomilovanje.

Sve je to mnoge gledaoce šokiralo uz dozu brutalnog nasilja i nepromjenjenih revolveraških obračuna. Međutim svakako je dalo doprinos da se ’’Odmetnik Džozi Vels’’ nađe u grupi antivesern ostvarenja i bude ravan filmovima ’’Divlja Horda’’ i ’’Plavi vojnik’’. Svakao, razlog zbog kojeg se jedan film treba posmatrati iz ugla anti ili revizionističkog vesterna je umijeće Klinta Istvuda da iskaže jednu ličnost. Džozi Vels se može iz vizure Istvuda kako kroz perspektivu filmskog platna ali i uloge, doživiti kao jedna neobična reinkarnacija Robina Huda. Iako je riječ o odmetniku koji svoju brutalnost iskazuje kroz facijalno brutalne ekspresije lica koje prenosi na potez svog revolvera koji djeli smrt, on je simbol pravednosti i istranosti u pomoći ljudima. Naravno, njegova uloga u određenoj mjeri bila je i prikaz a određiće i prikaze nekih novih usamljenih jahača na konju sa brzim potezom revolvera koji su spremni na lutanje i pronalazak spokoja koji se teško otriva i nalazi.

Ono što će svakako pomalo djelovati romantičarski i primamljivo gledaocima jeste grupica koja se pridružuje Velsu a gdje će doza avanture i nasilja, biti još jedan pečat samom filmu. Tu će pored dobrih scena i boje fotografije koja ima promjenljiv ton bilo da oslikava atmosferu unutrašnjih prostorija ili spoljanje prirode, jedne scene oslikati i često zanimljivi dijalozi koje čine pojedini glumci. Treba istaknuti da će Sondra Lok i Klint Istvud kasnije postati i supružnici nakon ovog ostvarenja. Njih dvoje će i kasnije se pojavljivati kroz neke nove radove na filmskom platnu. Sama grupica koju čine indijanci, bijelci, meksikanci a koji zajedno sa Velsom kreću putem novog života iako djeluju kao obično iskazivanje umjetničke slobode ipak u sebi kriju jednu poruku. Naime, ovakve scene često opuštene i sa bogatim bojama, šalju poruku da je neophodno prihvatiti nove promjene i početke koji dolaze nakon sukoba. U osnovi, ovakve scene trebale su i da prikažu raznolikost američko društva koji žive i rade u SAD-u.

Film će donijeti onima koji uživaju u dobrim scenama akcije pregršt pucnjave i dobrih scena ne skrivajući nasilje. Zanimljivo je istaći da se početna scena nasilja i vatre koja djeluje zaista uznemirujuća, temelji na istinitom događaju koji se desio u mjesto Osceole u Misuriju 23. septembra 1861. nakon ranijeg okršaja u Američkom građanskom ratu. Film je snimljen prema romanu Foresta Kartera. Nakon objavljivanja filma, otkriveno je da je Karter zapravo, bivši član Kju Kluks Klana. Istvud i ostali koji su bili uključeni u produkciju to navodno nisu znali. Ali ipak, to nije spriječilo ovaj film da bude nominovan za Oskara i to za najbolju muziku u filmu. Sam film dao je osnovu Istvudu, da ostane i na glumačkom i režiserskom putu a gdje će izlaziti i neki novi filmski naslovi sa temom vesterna a koji će na kraju njemu lično dati i Oskara u slučaju filma Nepomirljivi iz 1992. godine.

Sve u svemu, jedna film vrijedan gledanja uprkos različitim negativnim pogledima u kojima se ističe činjenica ostupanja od standardne forme. Iako često neshvaćen i pogrešno protumačen ’’Odmetnik Džozi Vels’’ je ipak priča vrijedna pažnje koja kroz elemente pucnjave i avanture, donosi jednu unutrašnju borbu čovjeka da dođe do konačnog mira i spokoja a čiji je put isprepleten bijegom i sukobima sa ljudima.

https://www.youtube.com/watch?v=dCPcoNo_OkM

Đorđe Čereković